Er is de afgelopen jaren een interessante discussie op gang gekomen over de keerzijde van de zelfhulpindustrie. Over coaches, boeken, podcasts en de belofte van hapklare antwoorden. Het raakte me, want het gaat ook over mijn sector. En eerlijk gezegd: ik ben het er volledig mee eens.
De markt is vol antwoorden die niet werken. En dat verdient een eerlijk gesprek.
Het aanbod is eindeloos
Boeken, podcasts, online programma’s, cursussen, coaches: wie op zoek is naar verbetering hoeft maar even te zoeken en vindt een overweldigend aanbod. Tien tips voor meer energie. Drie stappen naar een betere loopbaan. Een weekend en je bent getransformeerd.
Het klinkt aantrekkelijk. Want wie wil er nou niet dat het eenvoudig is?
Maar de praktijk is weerbarstiger. En dat heeft niet één reden, maar meerdere.
Waarom hapklare antwoorden zelden werken
Fase en behoefte verschillen per persoon
Mensen die hulp zoeken zitten lang niet altijd in de fase van quick fixes proberen. Soms zijn ze daar nog niet eens aan toe. Ze hebben net een ziekmelding achter de rug, staan midden in een re-integratietraject of worstelen al maanden met vragen waar ze geen woorden voor hebben. Soms hebben ze al van alles geprobeerd en is de teleurstelling groot. En soms weten ze simpelweg niet waar te beginnen.
Een boek met tien tips of een podcast over mindset bereikt al die mensen niet op hetzelfde moment. En zeker niet op de juiste manier.
Het leven is niet volledig maakbaar
Veel van het aanbod in de zelfhulpindustrie is gebaseerd op een fundamentele aanname: als jij maar genoeg je best doet, als je de juiste mindset hebt, als je de juiste stappen zet, dan kom je er wel. Groei is altijd mogelijk. Verbetering is altijd binnen handbereik.
Ik geloof daar niet in. Niet volledig.
Mindset helpt, zeker. Bewustwording maakt een verschil. Maar dingen overkomen ons ook gewoon. Een ziekte, een reorganisatie, een verlies. Niet alles is beïnvloedbaar. Niet alles heeft een oplossing. En een hapklaar antwoord dat voorbijgaat aan wat iemand niet in de hand heeft, voelt op zijn best nutteloos en op zijn slechtst beschadigend.
Patronen zijn hardnekkig
Mensen hebben patronen. Deels aangeboren, deels gevormd door wat je hebt meegemaakt. Ingesleten overtuigingen, gedrag dat zich herhaalt, reacties die automatisch komen. Ze zijn niet goed of slecht: elk patroon heeft een kracht én een valkuil.
Maar ze zijn er niet zomaar af. Hoe bewust je ook aan jezelf werkt, hoe goed je de theorie kent, hoe vaak je de tips toepast. Patronen verklaren waarom iemand reageert zoals hij reageert. En ze zijn voor iedereen anders, in oorsprong, in intensiteit en in wat ze betekenen voor het dagelijks functioneren.
Een generiek programma of een lijst met tips houdt daar geen rekening mee.
Er is geen standaard route
Hoe een weg vooruit eruitziet, verschilt per persoon. In tempo, in accenten, vanuit de eigen situatie en complexiteit. Soms zijn er meerdere wegen die naar Rome leiden. Soms is de kortste weg niet de meest logische. En soms is de route die voor iemand anders werkte, voor jou precies de verkeerde.
Wat dan wél werkt
Niet een pasklaar antwoord, maar een proces.
Eerst begrijpen wat er écht speelt. Niet het symptoom, maar wat eronder zit. Dat vraagt tijd, doorvragen en ruimte voor wat iemand niet meteen hardop zegt.
Dan perspectief verbreden. Patronen herkennen, er met enige afstand naar kijken, onderzoeken welke overtuigingen eronder zitten en welke keuzes er eigenlijk zijn. Niet om ze weg te maken, maar om ze te begrijpen.
Dan een bewuste keuze maken. En dat is soms iets anders gaan doen. Maar even zo vaak is het: accepteren hoe je bent, en van daaruit functioneren. Die tweede keuze is even volwaardig als de eerste. Het is geen opgeven. Het is regie pakken over wat er werkelijk is, in plaats van jagen op een versie van jezelf die er misschien nooit komt.
Dit proces ziet er voor iedereen anders uit. In welk tempo iemand doorloopt, met welke accenten, vanuit welke situatie. Er is geen standaard volgorde en geen garantie op een bepaalde uitkomst.
Wat goede coaching dan wél is.
Een goede coach lost het niet op. Die geeft ook geen tien tips. Die belooft geen transformatie.
Een goede coach stelt de vragen die iemand zichzelf niet stelt. Vraagt door waar iemand gewend is om het antwoord al te weten. Denkt mee, reikt opties aan en laat tegelijk ruimte voor wat er echt speelt.
Geen agenda, geen protocol, geen standaard aanpak. Alleen aandacht voor wie iemand is, waar die staat en wat die nodig heeft om weer vooruit te kunnen kijken.
Dat is niet hetzelfde als alles zelf uitzoeken. Er zijn situaties waarin professionele begeleiding geen luxe is maar noodzaak. Niet omdat iemand het niet alleen kan, maar omdat sommige vragen te groot zijn om in je eentje te dragen. Omdat een buitenstaander ziet wat jij zelf niet meer ziet. Omdat beweging soms begint bij één gesprek op het juiste moment.
De belofte die ik niet doe
Coaching begint bij mij niet met de belofte van een ander worden.
Het begint met de regie pakken over wie je al bent. Met inzicht in wat er speelt. Met het verbreden van perspectief. Met een bewuste keuze, hoe die er ook uitziet.
Dat is minder spectaculair dan een weekend-transformatie. Het duurt langer dan tien tips. Maar het is wel echt.
Meer weten over mijn aanpak? Neem gerust contact op via de route die bij jou past.
Marijne van der Koogh, WerkEnergieCoach • Loopbaan- en re-integratiecoach | Complementary | regio Haarlem, Hoofddorp en Leiden.
